Duizend toiletten in Brugge

Geacht bestuur van onze gidsenvereniging, het is met een hoogdringend voorstel dat ik mij tot u richt.
Sinds lang bieden wij, stadsgidsen, onze klanten naast het klassieke toeristentraject, een waaier aan bijzondere rondleidingen.  Het ‘Stille Brugge’, een biertoer, eentje over chocolade of iets met literatuur, noem het en ons gidsenteam  staat paraat. Maar laat ons de dingen bij naam noemen, onze wandelingen zijn veelal van een voorbeeldig, zeg maar braaf kaliber.
Jammer dan ook, dat wij een heel specifiek en naar mijn bescheiden mening bijzonder intrigerend thema onaangeroerd laten. Nochtans een onderwerp waarover wij als gids met de regelmaat van een klok bevraagd worden.

Het verzoek in kwestie is elkeen genoegzaam bekend. Want ongeacht onze levenswijze, vrolijk bourgondisch of in spartaanse soberheid, geen van ons ontkomt aan de nood, af en toe, aan … een toiletbezoek. Ook voor wie naar Brugge komt is het een basisbehoefte.
Welnu, laten wij, gidsen, daar niet een onvermoed stuk Brugse geschiedenis onbesproken? Wie weet, biedt het sanitaire hoofdstuk een veelheid aan nooit eerder vertelde verhalen!
Bij deze, waarde bestuursleden, presenteer ik u graag een proeve van wandeling.
Waarbij ik ervoor kies om meteen met de deur, of in dit geval met de wc-bril, in huis te vallen. We vatten onze wandeling aan in de Pottenmakersstraat.

Daar neemt, aan de overkant van het water, een eeuwenoud pand alle twijfel weg omtrent het cruciale belang van onze reien in de sanitaire geschiedenis van deze stad. Want kijk, de twee ‘latrines’ die daar sinds lang die achtergevel sieren! De bezoeker die vraagt waartoe zo’n latrine diende, mag één keer raden.
Het huis staat met z’n voeten bij de reie, dus waarom zo’n latrine precies daar thuis hoorde, laat zich zo mogelijk nog makkelijker raden.
Mogen wij, terloops en om louter praktische redenen, veronderstellen dat na de bouw van de onderste van de twee latrines, de bovenste niet langer werd benut?
Wij laten de voor het overige schilderachtige Pottenmakersstraat achter ons en dwalen verder doorheen de stad. Waar op meerdere plekken een wel heel archaïsch sujet het keren der tijden mocht doorstaan. Het urinoir!
Het woord klinkt als uit een ver verleden, maar dat neemt niet weg dat wij, mannen in hoge nood, ook vandaag nog terecht kunnen achter zo’n bakstenen muurtje. Tot spijt van de dames, die ons dat voorrecht benijden. Terecht, laat ons dat maar ridderlijk toegeven.

Brugge telt nog meerdere van zo’n min of meer private hoeken. En om een ons onduidelijke reden werd zo’n stiekemerdje niet zelden gebouwd in de nabijheid van een kerk.
Sint-Anna? Check! Sint-Jacobs? Check! En ook de kerk van de Karmelieten in de Ezelstraat heeft er eentje als buur. Daarenboven wordt de man in de straat hier en daar door een bordje de weg gewezen naar je-weet-wel.

Toch doorstonden niet al onze urinoirs de trend ter tijden.  Zo was er eentje in het Hallestraatje, discreet ingekapseld in de zijmuur van de stadshallen. Evenzo vond je ooit een urinoir in een zijgevel van de stadsschouwburg.

En nog niet zo lang geleden werd aan de flank van de Onze-Lieve-Vrouwkerk zo’n stuk architectuur weggehaald. Al kreeg het gemetste kleinood meteen een glimmende, metalen opvolger. Maar elders hielden dus een paar hardnekkige ‘masculiene’ plasplekken tot op heden stand. Waarvan acte, zucht intussen menige dame.
Doch troost u, mensheid, onze stad telt inmiddels een redelijke waaier aan volwaardige toiletten.

Dat de horeca veelal een centje aanrekent voor wie zonder consumptie en passent even ‘naar achter’ wil, wie zal ze ongelijk geven? Want met wat uitkijken vind je een publiek toilet. En op een aantal adressen van uiteenlopende aard, culturele en andere, kan je zonder pardon terecht. Laat ons voorzichtig concluderen, die van Brugge zijn een proper volkje.

Geacht bestuur, zo’n wandeling over ‘waar de koning te voet gaat’, het lijkt u wel wat, veronderstel ik?
U meent dat het project een fraai slotakkoord mist om mee af te sluiten?
Nochtans hadden wij daartoe een letterlijk hoogtepunt in gedachten. In een boek van hem vertelt Chris Weymeis, auteur die ons al meerdere malen verraste met bijzondere vondsten, over het hoogste toilet van de stad. Dat van de beiaardier in het belfort. Maar ’t blijkt een heel gedoe om ginder boven onze rondleiding af te ronden. Je kan niet alles hebben in ‘t leven.
Zodoende doe ik nog wel een keer navraag in het stadhuis. Hebben ze daar een burgemeesterstoilet?

Geacht bestuursleden, in de hoop uw interesse in mijn voorstel te hebben gewekt,
groet ik u hoogachtend,
P.M.

PS … Als titel voor mijn rondleiding bedacht ik ‘Duizend toiletten in Brugge’.
U hebt ‘m, zinspeling op een aloude Vlaamse klassieker, iets van terrassen en zo.
Oh, u merkt op dat ik nu en dan op stap ga met een contingent Amerikanen?
Wel, ook onze Amerikaanse vrienden worden gelokt met een wervende titel.
Het was hun eigen Bob Dylan die in één van zijn klassiekers uit volle borst orakelde
‘Even the president of the United States sometimes must have to stand naked!’
Tot de verbeelding sprekende slogan, toch?
Alleen is de kans dat die Amerikanen zo’n sixties-ironie vandaag nog op prijs stellen
net zo onvoorspelbaar als hun huidige president.

Wie meer wil weten … of dringend ‘moet’, vindt hier meer Brugse sanitaire info dan een gezond mens benutten kan:
https://www.brugge.be/zorg-welzijn/toegankelijkheid/publieke-toiletten